Refráns recollidos na Guarda - galiciasuroeste

Title
Vaya al Contenido

Refráns recollidos na Guarda

ARQUIVO
Refráns recollidos na Guarda
por Antón Ferreira
 
(Nota: estes refráns están escritos tal e como os escoitamos, nun “ghalegho” guardés, incluso mesturando palabras galegas con castelás. Entre paréntesis algunhas das persoas que os facilitaron; outros foron recollidos espontáneamente na casa, nas conversas alleas causalmente, ou entre os clientes da tenda-taberna de Arsenio, meu pai, e onde como rapaz e mozo tiña que colaborar nos traballos propios destes establecementos. E algúns recollidos na tasca do Jaula e do Tatá).
 
Empeza o patelo a aboiar, barrunta néboa o mar.
Mazaricos na playa a cantar, os mariscos a flotar.
Os corvos de mar en terra, mariñeiro vente en vela.
Ponse paíño no mar, sente chuvia ou temporal.
Os montes do mar a brilar, muita chuvia vai entrar.
Luna posta, baixamar na costa  (Cirín).
Da mar o salmón; da terra o xamón, o Sil leva aghua e o Miño a fama.
De la tierra el carnero y de la mar el mero.
Jaivotas no mar vai o peixe a saltar.
Jaivota ó mar, mariñeiros a traballar.
(Tamén se di coma un só refrán: Jaivotas a terra, mariñeiros á merda; jaivota ó mar, mariñeiros a traballar).
Jaivotas no mar, vai o peixe a saltar.
As estrelas a brilar, mariñeiros ó mar.
Tres aves pasa o mar: o cuco, a rula e o paspallás.
 
Jaivotas no firmamento ou sol, ou chuvia ou vento.
A corrente para ría sin parar, temos chuvia e vendaval.
Jaivotas no firmamento ou sol ou chuvia ou vento.clo
Chuvia na ría, fanecas pra todo o día.
Ceo pedrento, chuvia ou vento.

Deus dá mocos a quen non leva pañuelo.
Dios dálle dentes a quen non ten encías.
Dios apreta pero non aforca.
Fillos de Dios testigos do demo.
Cada un na súa casa e Dios na de todos.
Cuando Dios non quer os santos non poden.
Cando Dios queira do Norte chuvia e do Sul ventura.
Al que madruga Dios le ayuda.
A Dios rogando y con el mazo dando.
Dios da pan a quien no tiene dientes.
El hombre propone, Dios dispone y la mujer descompone.
   
Se chove en Santa Bibiana chove un mes e unha semana.
Santa Bibiana pariu por un dedo , será verdá pero eu non o creo.

En Santa Lucía menguan as noites e crecen os días.
O día de Santa Lucía mingua a noite e medra o día.
El día de Santa Lucía tarda la noche y crece el día.

Pola Santa Mariña vai ás túas viñas e cal tal as vendimas.
Polo mes de Santa María deixa o saco e colle a fouciña.

Nadie se acorda de Santa Bárbara hasta que trona.
 
Ranas de San Antonio e sapos do demonio.
Polo San Bartolomé di o inverno “alá vou eu”.
Aguas de San Juan quitan el vino y no dan pan.
Por San Juan las cigüeñas verás.
San Marcos rey de los charcos.
 
San Juan arrabuña como un can.
Polo pan baila o can.
O can que máis ladra non é o que máis morde.
Perro ladrador, poco mordedor.
El perro y el niño van a donde le dan cariño.
A perro flaco todo son pulgas.
 
Despois de San Martiño deixa a agua e bebe o viño.
Polo San Martiño deixa as uvas e bebe o viño.
No tempo de San Martiño mata o teu porquiño.
A todo porquiño lle chega o seu San Martiño.
O vran de San Martiño son tres días máis un pouquiño.
A todos os porcos lles chega o seu San Martiño.
A todos os santos lles chega o seu San Martiño.
Polo san Martiño todo o mosto é bo viño.
Noces, castañas e viño fan a delicia de San Martiño.
Polo San Martiño abilla o viño.
    
En San Xoán as nove co día dan.
Polo San Xoán as sardiñas pingan no pan.
En San Xoán xa a sardiña molla o pan.
Do San Xoán a San Pedro cinco días van no medio.

Se a Candelaria chora o inverno xa vai fóra.
Cando a Candelaria chora mitá do inverno vai fóra.
Cando a Candelaria chora medio inverno vai fora; que chore, que deixe de chorar, medio inverno está por pasar.
Cando a Candelaria chora o inverno vai fóra, e se ríe é que está por vir; que ría ou que chore o inverno está fóra.

Nos Santos e o Nadal ou ben chover ou ben nevar.
Entre Santos e Nadal ou ben chover ou ben nevar.
Vai mandar chover que hai falta daghua

A ralla en xaneiro ten sabor de carneiro.
As fanecas en xaneiro saben a carneiro.
En xaneiro o besujo é cabaleiro.
Xaneiro fóra, máis unha hora.
A faneca en xaneiro vale un carneiro.

En febreiro sete lobos ó carneiro.
Febreiro moucho cos seus vinteoito, se dura máis catro, non queda can ni rato.
Febrero corto, un día peor que el otro.
Febrero siete sayas y un sombrero
Febrerillo loco, marzo ventoso y abril lluvioso hacen a mayo florido y hermoso
 
Se por marzo canta a rá, en maio xa calará.
Marzo queima as damas no palacio.
Entre marzo e abril sae o cuco do cubil.
Marzo ventoso y abril lluvioso, hacen a mayo florido y hermoso.
 
A chuvia de abril enche o carro e o barril.
En abril aguas mil.
Las aguas de abril caben en un barril
El 1 de abril van los burros a donde no tienen que ir.
Las mañanitas de abril son muy dulces en el dormir.

Con maio á beira colle o sacho e sacha a leira.
En mayo bebe o boi no arado.
Mayo quero erguer e cayo.
Hasta el cuarenta de mayo no te quites el sayo.
Mayo granado San Juan lavado.
Agua de mayo, pan para todo el año.
   
En junio pinga a sardiña no pan.
   
Agosto frío no rostro.
  
Septiembre, jaliña verde.
En septiembre, el que tenga ropa que tiemble.
  
Octubre sete lunas cubre.
Por octubre, rescoldito de lumbre.
Noviembre é o mes dos difuntos que alá nos veremos todos xuntos montados nun cunco.
 
Diciembre teremos todos xuntos unha reunión para comer o turrón.
 




 



Que chova, que neve, quen ten sede bebe.
Día de nieves día de bienes.
Por los Santos, nieve en los altos, y por san Andrés, nieve en los pies.
















Regreso al contenido