Nani Matos - galiciasuroeste

Title
Vaya al Contenido

Nani Matos

ENTREVISTA
actor, guionista, director, músico...




Desde hai casi 20 anos Laureano Matos Barcia (1966), Nani Matos, reside na cidade de Pontevedra, desenvolvendo a súa vida profesional que iniciou na Guarda alá polos anos 90 como membro da Policía Local.
Nani Matos é un home polifacético. Recordamos os seus inicios como director da Agrupación Musical do Rosal, o primeiro director desta banda de música, e máis tarde nun extraordinario monólogo, “O Sindo”, e despois de “O Sindo”, nalgunha formación coral, e máis recentemente como director e guionista de curtas.

Que o levou a este mundo do espectáculo musical e cinematográfico?
Pois a verdade é que non teño constancia de que algo ou alguén en particular me levara a este mundo das artes. A miña nai sempre dicía que de pequeno, cando estaba no berce, eu non farfallaba, eu cantaba! Debe ser que as nais sempre nos ven (e nos escoitan) con bos ollos.. Penso que estas cousas aparecen sempre polo camiño que nos van levando ou mesmo que imos tomando ao longa da vida. Eu recordo que, dende neno, sempre me gustou a música e me achegaba a calquera grupo de gaitas ou banda de música que escoitaba pola rúa, pero iso creo que o fan todos os nenos.
  
Como recorda a súa primeira experiencia fronte ao público?
Foi na escola. Cun anaquiño de “Memorias dun neno labrego” de Neira Vilas. Lémbroa con moita ledicia e agarimo desfrutando enriba de escenario e ver os meus compañeiros rir a escachar. Creo que é importantísima a labor que fan os mestres e mestras en achegar a cultura aos rapaces, sexa na música ou no teatro. Agora que estamos nun momento onde parece que as ensinanzas virtuais queren gañar a batalla ás presenciais, é importante salientar que hai materias que nunca poderán ser sustituidas e o presencial e tanxible está máis presente que nunca nas artes.
Tamén lembro con especial cariño unha experiencia no escenario que creo que marcou profundamente a miña vida cultural e artística. A presentación da Agrupación Musical do Rosal na que eu, con apenas 19 anos, debutaba como director. Lembro moitísima xente, un público expectante e entusiasmado agardando un acontecemento tan importante. A ledicia e a ilusión de todos os que formabamos parte desa historia, son momentos que nunca esquecerei.
 
Eu particularmente lembro “O Sindo”, aínda que vai quedando nunha néboa co paso do tempo... Por onde anda arestora Sindo?
Non só ti, moita xente se lembra del. E gústame saber que hoxe en día, despois de máis de 23 anos da súa estrea, aínda esta na memoria de tanta xente. Foi a etapa na que me estaba formando como actor e me entraron ganas de facer algo. Lin unha morea de obras pero ningunha me convencía, así que creei “O Sindo”. Unha personaxe que se fixo querer polo público, porque a pesar do seu sarcarmo e a súa fanfarronería, tamén tiña esa parte da inocencia que todos levamos dentro. Cada representación era distinta. Cando estábamos próximos a unha actuación, eu me achegaba ao pobo onde se ía a representar, para saber dalgunha anécdota veciñal ou algo que, dalgún xeito, marcase a vida dese lugar e así utilizalo no escenario. Era unha forma de buscar a complicidade co público. Ademais cada introdución faciámola utilizando a actores, amigos, grupos de gaitas e ata bandas de música para dar vida a unha historia que aínda sendo sinxela, facía pasar un bo rato ao público. Esa é a maxia do teatro. Saír cun sorriso, se aínda enriba se lembran do Sindo pasado tanto tempo, algo fixemos ben.
O Sindo segue vagando polo mundo adiante. Non esquezamos que é un morto. E por ter unha morte absurda, ten que pagar a penitencia de vagar polo mundo cantando e bailando co seu amigo Raspín, ata que lle perdoen. Quen sabe se o volveremos a atopar un día calquera...
  
Director de banda, membro de formacións corais, actor, director de cine... Había que elixir un camiño? E por que se decantou polas curtas?
Eu creo que cada camiño leva a descubrir outros e iso sempre é enriquecedor. O mellor de todo é aprender de cada nova experiencia. Non me gustaría ter que elixir un camiño porque todo o que fago apórtame no persoal e no profesional. Todo está aí e de vez en cando detéñome, retomo, comezo... O bo é que nestas cousas non hai presas nin por que lado decantarse. Non é unha carreira para ver quen chega antes ou a onde chegamos primeiro. Penso que parte da felicidade persoal está no que somos, no que facemos. Facelo con paixón, con respecto, con humildade e aprendendo sempre de todo, é a clave primordial.
O mundo do cinema é apaixonante, crear, contar historias, sentir as imaxes.... Contar unha historia tal como a imaxinamos e transmitirlle ao espectador o que sentimos é indescritible. Cando me chaman “cineasta” sinto un certo rubor porque paréceme que me queda grande o nome. Eu síntome un artesán, un creador de contos ou historias. Descubrín que a imaxe é moi forte. Penso que calquera creador pode pensar o mesmo sobre o que fai, na música, na pintura, na escultura ou na escritura pero a imaxe é brutal. Darlle voz a través da pantalla aos silenciados, ao que non se ve, ao que se intúe... se somos capaces diso, temos unha batalla ganada.
  
Vostede é tamén o guionista das súas pezas cinematográficas. Que musas o inspiran para contarnos historias que se desenvolven cun final sorprendente, un final que impacta porque non é a traxedia temida?
Xeralmente son historias da vida mesma, da vida cotiá. Historias que, quizais, polos que as protagonizan, pasan desapercibidos por nós. Por unha sociedade que non se para a mirar cara atrás. Todas as curtas que eu fixen veñen dunha noticia, pero todas teñen un denominador común: son pequenas reseñas de xornais aos que non se lle da a importancia que deberían. Nen bargantes todas teñen unha carga emocional forte e falan de temas como a soidade, a vellez, a enfermidade, a emigración, a trata...  Temas sociais moitas veces tan esquecidos. Pretendo contar esas historias pero sen caer no dramatismo ou victimismo fácil. Contala e que sexa o espectador quen reflexione. Se chega un anaquiño do que quixen contar, xa me dou por satisfeito.
 
Cre vostede na bondade natural do home e por iso escribe/dirixe historias como “Flores para Amalia”?
Flores para Amalia vén dunha historia real. Só que naquel caso, os protagonistas non tiveron que fuxir de ningún sitio e ademais déronlle todas as facilidades para que “Alfonso “cumprise o seu desexo. Así que a historia estaba aí, para contala. Xoguei un pouco coa imaxinación e saíu Flores para Amalia. Neste caso quixen contar unha historia máis optimista que Dies dei. Curiosamente as dúas curtas son historias de amor e protagonizadas por persoas maiores, pero quizais tiña a necesidade de desquitarme da crueza e o realismo de Dies dei, e contar unha historia máis doce.

E tenlle medo ao esquecemento, non si (“Dies dei”)?
Afortunadamente, non teño familia nin achegados directos con esa enfermidade. Cando escribín Dies dei tiven que investigar e preguntar a médicos e a persoas con familiares con alzhéimer, para que me contaran os síntomas, o proceso, que se sinte... o Alzhéimer segue a ser unha enfermidade con moitas incógnitas.

Pero tamén hai quen sofre a enfermidade: os familiares máis cercanos, os que están ao coidado do enfermo. Todas as persoas que están ao coidado de enfermos dependentes, sofren esa enfermidade e a súa vida xira arredor do enfermo. O outro día escoitei unha noticia na que falaba a nai dun fillo de case 50 anos de idade cunha discapacidade. A preocupación máis grande desa nai, era a de pensar que sería dese fillo cando ela faltase. Ese, quizais, sexa o verdadeiro “esquecemento” da sociedade. Creo que debía retratar a esas persoas e darlle voz. En Dies dei contamos unha historia dramaticamente real e á vez dolorosamente fermosa.

E que historia nunca quixese escribir para ninguén?
Hai historias negativas e dolorosas que nunca deberían ter acontecido. Pero mentres existan, eu penso que sempre hai que mostralas e darlle visibilidade para que non queden no baleiro e no esquecemento social.

Lembramos algún títulos: “Dies Dei” (2009), “Flores para Amalia” (2013), “Lurna” (2016), cal foi o máis traballoso?
Sen dúbida Lurna. Todas as curtas tiveron traballo dabondo e cada cal o seu. En Dies dei, foi un traballo de anos co guión e non saber como empezar. Tamén de moita aprendizaxe en cada proceso, xa que era a miña primeira curta. Sen embargo en Flores para Amalia, o que máis quebradeiro de cabeza me deu, era a rodaxe. Máis que nada porque todos os días tíñamos mal tempo (climatolóxico) e eu empeñeime que tiña que ser igual (ou case) ao momento do inicio da gravación. A acción transcorre nun día pero evidentemente gravamos en varios, concretamente en dous fins de semana. Pensar que en Galicia podemos ter o mesmo tempo toda unha semana, é unha utopía. Tamén o proceso de postprodución foi complexo no sentido persoal. O falecemento da miña nai nesas datas fixo que non me apetecera seguir e estiven a piques de abandonar todo. Ao final as cousas seguen o seu curso e Flores para Amalia tivo un “final feliz”. En canto a Lurna, foi traballosísima! Sabía dende un principio a dificultade que tiña. Unha preprodución complicada onde tíñamos que conseguir permisos, moito material, vestiario, vehículos, localizacións, actores, actrices, figuración... E tamén sabía que había que facela ben. Esta historia non podía quedar nun “querer e non poder”. Tiña que ser real e que os actores e actrices estivesen á altura do que eu quería contar e iso superouse con creces. En Lurna estiveron traballando entre actores, actrices e o equipo técnico, máis de 100 persoas. Un proxecto complicado do que quedei moi satisfeito, pero do que, tamén, me deixou agotado.

E cal lle deu...
Máis satisfaccións?
Máis premios?
A que lle prendeu máis na alma?
Todos me deron satisfaccións. Cada selección e cada lugar onde se proxecta a curta xa é un recoñecemento porque significa que alí queren que estea o teu traballo. Todos foron premiados e de todos gardo unha fermosa lembranza. Lurna, foi sen dúbida o traballo máis premiado. Con máis de 30 premios e máis de 130 seleccións en festivais e certámenes, é unha satisfacción para calquera director. Pero eu sempre digo que o premio máis importante deste tipo de traballos e que se vexan, que se valoren e sobre todo, que se saiba que, a pesar das moitas dificultades, aquí en Galicia fanse traballos con moita calidade e profesionalidade. Que sexan recoñecidos cun premio é un dobre agasallo.
Eu téñolle un cariño especial a Flores para Amalia por moitas cousas. Levou cinco Premios do Público o cal significa que chegou a onde eu quería. Pero tamén, quizais,  porque o proceso da curta, foi nunha etapa da miña vida onde me din conta do efémeros que somos as persoas. Eu andaba á voltas coa montaxe da curta cando recibo a noticia da enfermidade da miña nai. Ás veces dámoslle importancia a cousas que en realidade non deberían estar na nosa cabeza nin tan só un segundo. Cada vez que vexo Flores para Amalia tráeme lembranzas desa etapa e sinto a tristura de que a miña nai non puido vela, sendo, dun certo modo, a miña inspiración para contala.



Nani Matos terá tantas historias aínda por contarnos... por onde vaga o seu maxín arestora?
Sempre hai historias que contar. No meu traballo, por exemplo sempre me din que conte algo de alí. A miña resposta a modo de broma é que de alí, daría para contar varias longametraxes! Quero dicir que moitas veces o motivo de pararse un pouco é para coller folgos, forza e tamén (que todo haia que dicilo), conseguir axudas económicas e colaboracións que che axuden a levar un proxecto así para adiante. Aínda que a cabeza visible de cada proxecto son eu, hai un equipo de persoas que traballan arreo detrás da cámara. Atrás quedaron os tempos de xuntarse catro amigos nunha fin de semana para facer unha curtametraxe. Hoxe en día todo está profesionalizado e creo que os traballos, ademais de valorarse, deben estar recompensados adecuadamente.
Teño un guión dende hai un tempo e tiña ganas de gravar este ano pero con esta situación non sei como vai ser. A ver se hai sorte e se xunta todo o que dixen antes...

Vive en Pontevedra, como quen di, a tiro de pedra da Guarda. A que lugar do seu pobo invitaría a un amigo?
A calquera! Hai zonas da Guarda ou mesmo do Rosal que son espectaculares. A xente de aquí ten na mente o Monte Tegra e o porto da Guarda. Eu invitaríaa a que desen un paseo pola beira do río, pola praia da Lamiña, polo puntal, ou por eses camiños do Monte Tegra... Con calquera acertaría.

Rematamos.. Un creador sempre será capaz de deixarnos unha frase para a reflexión, ou para a ledicia, ou... ¿con que nos obsequia Nani Matos?
No te creas, eu tiro moito das frases clásicas. Nestes momentos onde esta situación da pandemia está a darnos una lección de vida e vemos moitas mostras de solidariedade, tamén nos mostra unha parte da sociedade menos amable, certamente egoísta e ata con preocupantes doses homofóbicas e racistas. Creo que a esta sociedade fáltalle ser un pouco máis empática e reflexiva. Hai unha frase que sempre teño na mente. “Vivimos coma se non fósemos a morrer e morremos coma se nunca vivísemos”. A vida é unha constante lección na que deberíamos aprender a ser mellores persoas.

11 de xuño, 2020
Regreso al contenido